Kemoterapinin yan etkilerini azaltabilirsiniz!

share on:
kemoterapi

Kanser tedavisinde uygulanan kemoterapi denildiğinde akla ilk gelen yan etkileri oluyor. Bu da çoğu hastayı korkutan hatta bazen tedavi reddine bile götüren bir süreç ortaya çıkarıyor. Oysa yaşanan gelişmeler sayesinde yüzde 90’ı hafif yaşanan bu yan etkiler kalıcı olmuyor. Ayrıca uygulanabilecek bazı küçük ama etkili formüllerle kemoterapinin yan etkileriyle başa çıkabilirsiniz.

Kemoterapi tedavisindeki son gelişmeleri ve tedavinin yan etkileriyle başa çıkmanın yollarını anlatan Bayındır İçerenköy Hastanesi’nden Prof. Dr. Mustafa Yaylacı, şunları söyledi:

"Kanser hücreleri normal hücrelerden daha çok bölünür ve çoğalır. ‘İlaç tedavisi’ veya ‘kimyasal tedavi’ de kemoterapide bu prensibe dayanarak geliştirilmiş bir tedavi yöntemidir. Kontrolsüz çoğalan kanser hücreleri çoğu zaman vücut mekanizması tarafından yok edilir ama bazı hücreler kaçıp kurtulabilir. Gidip başka bir yere yerleşen bu hücreler, bir süre sonra (3 - 6 - 12 ay vb.) yeniden canlanmaya başlar. İşte klasik kemoterapi bu çoğalan hücreleri yok etmeye çalışır."

50 YILLIK GEÇMİŞİ VAR

Kanserin çoğalma süreleri göz önüne alınarak, birleştirilmiş ilaçlarla klasik kemoterapi şemaları ortaya çıktı. Kemoterapide 50 - 70 yıldır bilimsel araştırma yöntemi ile hangi ilaçların hangi hastalık grubuna iyi geldiği bulundu. Konuyla ilgili çalışmalar hala sürüyor. Bilinen yüzlerce ilaç ve bunların kombinasyonları var. Bunlar hazır olarak uygulanır. İlaçlar, hastanın yaşına, böbrek ve kalp fonksiyonlarına göre seçilir. Kısacası yıllardır hazırlanmış ve ispatlanmış tedavi yöntemleri uygulanır, bunlara da kemoterapi protokolleri denilir.

DOKTORUN DENEYİMİ ÖNEMLİ

Hekim tecrübesine ve hastanın durumuna göre ilaçlar verilir. Kemoterapilerin uygulama sıklığı ve süresi, kanserin türüne, geliştirilmiş olan tedavinin etkilerine, ilacın formülüne ve vücut üzerindeki yan etkilerin ortadan kalkması ve kan hücrelerinin toparlanma zamanlarına göre ayarlanır.

Klasik kemoterapiler daha çok serumla verilse de tabletle verilen tipleri de bulunur. Tablet tedavileri her gün uygulanabilir ancak serumla verilenler haftalık ya da 3 - 4 haftada bir sıklıklarla tekrarlanır. 3 - 4 haftaya denk gelen sürelere bir ‘kür’ yani ‘şifa’ denir ve bu ‘kür’ler ortalama altı ay kadar uygulanır.

HER KANSER TÜRÜNDE ETKİLİ

Kemoterapi tedavisinin etki oranları farklılık gösterir. Çoğu zaman hastanın yaşam süresini uzatmak hedef alınır ya da hastanın günlük aktivitesini bozan ağrı , nefes darlığı gibi şikayetler düzeltilmeye çalışılır. Kür yani şifa sağlanabilen kanser türlerinde (testis ya da yumurtalık kanserlerinin bir bölümü, akciğer kanserlerinin bir bölümü, lenfoma, lösemi) ise hasta artık hastalıksız yaşayabilir. Diğerlerinde ise amaç hastanın yaşam süresini uzatmaktır.

YAN ETKİLERİN YÜZDE 90’I GEÇİCİ

Kemoterapi gören hastalar öncelikle panik yapmamalı. Kemoterapi artık korkulacak bir şey değil. Kemoterapide korkulan şey aslında yan etkilerdi. Eskiden bu yan etkilerle baş etmek çok daha zordu ama giderek kolaylaştı.

Kemoterapinin bulantı, kan düşüklüğü, enfeksiyona yatkınlık, bağırsak problemleri, ağız yaraları, saç dökülmesi, el ve ayaklarda uyuşukluk gibi yan etkileri olabilir. Bu yan etkilerin yüzde 90’ının geçici olduğu unutulmamalıdır.

BULANTI VE KUSMAYA KARŞI BOL BOL SU İÇİLMELİ

Kemoterapi sonrası bulantı ve kusma görülebilir; bunun için hastaların mutlaka doktoruyla veya bir diyetisyenle ne zaman ne yiyeceğini konuşması gerekir. Kemoterapinin ilk günlerinde hastalar daha hafif, sonrasında ise protein içeren gıdalarla beslenebilir. Meyve, sebze, proteinli gıdalar tüketilebilir. Bolca su içilebilir. Hastalar bulantı ilaçlarını ihmal etmemelidir.

KIŞIN KALABALIĞA GİRMEYİN GÜNEŞLİ HAVADA YÜRÜYÜN

Hastalar özellikle kış aylarında öksüren, hapşıran insanlarla bir araya gelmemeliler. Ancak normal hayatlarını da fazla kısıtlamamalılar. Açık, güneşli havalarda yürüyebilirler. İsterlerse kalabalık ortamlarda, hastane ortamlarında, enfeksiyon görülebilecek çevrelerde maske takabilirler.

Morluklar, burun kanaması, diş eti kanaması gibi durumlarda mutlaka hekimlere başvurulmalıdır. Tedavi aralarında kan tetkiki kontrolleri düzenli yapılmalıdır.

DÖKÜLEN SAÇLAR TEKRAR ÇIKAR

Kadın hastaların tedavi sırasında saçlarını kısaltması öneriliyor. Tedavi bittikten sonra saçlar yeniden uzamaya başlar. Genellikle saç dökülmesini engelleyen yöntemler tavsiye edilmez. Nadiren özel durumlarda bu konuda hekime danışılmalıdır. Her ilaç saç dökülmesi yapmayabilir.

KISIRLIK RİSKİNE KARŞI YUMURTA DONDURMA

Kısırlık (sterilite) da kemoterapinin yan etkilerindendir. Doğurgan, üretken yaşta olan kadın ve erkeklerde eğer doğum düşünülüyorsa; gerekli görülmesi halinde sperm bankacılığı ya da yumurtalıkların saklanması yöntemleri hakkında mutlaka hekimle konuşulması gerekir.

AĞIZ YARALARI İÇİN KARBONATLI GARGARA

Kemoterapi sırasında görülen bir diğer durum ise bağırsak problemleri ve ağız yaraları olabilir. Ağız yaraları için yumuşak uçlu diş fırçaları, karbonatlı gargara; ishal için ise elektrolitlerin yerine konması için sulu diyetler önerilir.

 
share on: